اتیسم یا اختلال طیف اتیسم (ASD) یکی از اختلالات عصبی - رشدی است که بر نحوه ی تعامل فرد با دیگران و محیط اطرافش تاثیر می گذارد. این اختلال معمولا در دوران کودکی تشخیص داده می شود و می تواند بر روی مهارت های اجتماعی، ارتباطی و رفتاری فرد تاثیر بگذارد. تشخیص زودهنگام این اختلال می تواند به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کند و به والدین این امکان را می دهد که به بهترین نحو از کودک خود حمایت کنند. در این مقاله، به بررسی ۱۰ نشانه رفتاری اتیسم خواهیم پرداخت که والدین باید به آن ها توجه کنند.

۱. عدم ارتباط چشمی در اتیسم

یکی از علائم اتیسم، عدم ارتباط چشمی است. کودکانی که به این اختلال مبتلا هستند، ممکن است در هنگام صحبت کردن یا بازی با دیگران، به چشم های آن ها نگاه نکنند. این رفتار می تواند به وضوح نشان دهنده ی مشکل در تعامل اجتماعی باشد. ارتباط چشمی یکی از نشانه های اصلی تعامل انسانی است و عدم وجود آن ممکن است به معنای عدم تمایل به برقراری ارتباط یا درک احساسات دیگران باشد. والدین باید به این رفتار دقت کنند و در صورت مشاهده، با متخصصان مشورت کنند.

۲. عدم واکنش به اسم

کودکان معمولا به نام خود واکنش نشان می دهند. اگر کودک شما به نامش پاسخ نمی دهد یا به صداهای دیگران بی توجه است، این می تواند یکی از نشانه های اتیسم باشد. این رفتار نشان دهنده ی مشکلات احتمالی در پردازش صدا و ارتباطات اجتماعی است. در برخی موارد، ممکن است کودک به صداهای دیگر توجه کند اما به نام خود واکنش نشان ندهد. این موضوع می تواند نشان دهنده ی وجود مشکلات شنوایی یا اختلالات پردازش حسی نیز باشد.

۳. عدم علاقه به بازی های اجتماعی

کودکان مبتلا به اتیسم ممکن است از بازی های اجتماعی و تعامل با همسالان خود دوری کنند. آن ها ممکن است ترجیح دهند به تنهایی بازی کنند یا علاقه ای به بازی های گروهی نداشته باشند. این رفتار می تواند نشان دهنده ی مشکلات در درک و انجام فعالیت های اجتماعی باشد. به عنوان مثال، کودک ممکن است به بازی های تخیلی که نیاز به تعامل با دیگران دارند، علاقه ای نشان ندهد و به بازی های انفرادی و تکراری تمایل بیشتری داشته باشد.

۴. تکرار حرکات یا رفتارهای تکراری

تکرار حرکات یا رفتارها یکی دیگر از علائم اتیسم است. این حرکات که تحت عنوان کلیشه شناخته می شوند می توانند شامل تکان دادن دست ها، چرخیدن به دور خود یا تکرار جملات خاص باشند. این رفتارها معمولا به عنوان راهی برای آرامش یا کاهش اضطراب در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم مشاهده می شوند. والدین باید توجه کنند که این رفتارها ممکن است در مواقع خاصی مانند استرس یا تغییرات ناگهانی در محیط بیشتر بروز کنند.

۵. حساسیت به محرک های حسی

کودکان مبتلا به اتیسم ممکن است به محرک های حسی مانند صداها، نورها یا بافت ها حساسیت بیشتری نشان دهند. آن ها ممکن است از صداهای بلند بترسند یا از لمس برخی مواد خودداری کنند. این حساسیت می تواند به مشکلاتی در تعامل با محیط اطراف منجر شود. به عنوان مثال، یک کودک ممکن است به نورهای شدید یا صداهای تیز واکنش نشان دهد و از حضور در مکان های شلوغ و پر سر و صدا دوری کند.

۶. عدم درک مفاهیم اجتماعی

کودکان دارای اتیسم ممکن است در فهم مفاهیم اجتماعی نظیر نوبت گیری، همدلی و شناسایی احساسات دیگران با چالش مواجه شوند و قادر به بیان درست احساسات خود یا درک احساسات دیگران نباشند. برای مثال، کودک ممکن است در موقعیت هایی که نیاز به همدلی دارد، مانند تسلیت گفتن به دوستی که ناراحت است، دچار مشکل شود. این کمبود در درک مفاهیم اجتماعی می تواند به چالش های جدی در تعاملات اجتماعی منجر شود و نیاز به آموزش های خاص دارد.

۷. علاقه به الگوها یا اشیا خاص

کودکان اتیستیک معمولا به الگوها و فعالیت های خاصی علاقه مند هستند و ممکن است ساعت ها به آن ها بپردازند. این علاقه مندی می تواند شامل جمع آوری اشیاء خاص، تماشای مکرر یک فیلم یا بازی خاص باشد. این رفتار ممکن است به عنوان راهی برای آرامش و تسکین اضطراب عمل کند. به عنوان مثال، یک کودک ممکن است به جمع آوری ماشین های اسباب بازی علاقه مند باشد و ساعت ها به چیدن آن ها بپردازد.

۸. مشکلات در تغییر روال

کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم معمولا به روال ها و برنامه های مشخص علاقه مند هستند و تغییر در این روال ها می تواند باعث اضطراب و ناراحتی آن ها شود. اگر کودک شما به تغییرات کوچک در برنامه روزانه واکنش شدیدی نشان می دهد، این می تواند نشانه ای از اتیسم باشد. والدین باید به این رفتارها توجه کنند و سعی کنند محیطی پایدار و قابل پیش بینی برای کودک فراهم کنند.

۹. عدم استفاده از زبان بدن

زبان بدن و حرکات غیرکلامی بخش مهمی از ارتباطات انسانی هستند. کودکان مبتلا به اتیسم ممکن است در استفاده از زبان بدن و حرکات غیرکلامی مانند لبخند زدن، اشاره کردن یا نشان دادن احساسات مشکل داشته باشند. این کمبود می تواند به مشکلات در ارتباطات اجتماعی منجر شود. والدین باید به این نکته توجه کنند که آموزش زبان بدن و حرکات غیرکلامی می تواند به بهبود تعاملات اجتماعی کودک کمک کند.

۱۰. رفتارهای خشن یا پرخاشگرانه

برخی از کودکان مبتلا به اتیسم ممکن است رفتارهای خشن یا پرخاشگرانه از خود نشان دهند. این رفتارها ممکن است ناشی از اضطراب، ناامیدی یا عدم توانایی در بیان احساسات باشد. والدین باید به این رفتارها توجه کرده و در صورت لزوم با متخصصین مشورت کنند. همچنین، ارائه روش های مناسب برای بیان احساسات و مدیریت اضطراب می تواند به کاهش این نوع رفتارها کمک کند.

نتیجه گیری از 10 نشانه رفتاری اتیسم که والدین نباید نادیده بگیرند!

تشخیص زودهنگام اتیسم می تواند به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کند. والدین باید به نشانه های رفتاری اتیسم اشاره شده توجه کنند و در صورت مشاهده ی هر یک از این نشانه ها، با متخصصین مشورت کنند. با شناخت و درک بهتر این نشانه ها، می توان به کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم کمک کرد تا در زندگی اجتماعی و آموزشی خود موفق تر باشند. همچنین، آموزش و آگاهی والدین درباره ی این نشانه ها می تواند کمک شایانی به بهبود تعاملات اجتماعی و کیفیت زندگی کودک کند. دکتر مهدی علیزاده کاردرمانگر و متخصص علوم اعصاب در زمینه اتیسم، ارزیابی و درمان آن سال ها تجربه دارند که با کمک شماره های موجود در بخش مراکز درمانی می توانید با ایشون زمان ویزیت داشته باشید.